روش تحقیق

روش مورد استفاده شده در این آزمون روش توصیفی پیمایشی است.

تحقیق توصیفی شامل مجموعه روشهایی است که هدف آن توصیف کردن شرایط یا پدیده های مورد بررسی است. اجرای تحقیق توصیفی می تواند صرفاً برای شناخت بیشتر شرایط موجود یا یاری دادن به فرآیند تصمیم گیری باشد برای بررسی توزیع ویژگی های آماری روش تحقیق پیمایشی به کار می رود. این نوع تحقیق می تواند برای پاسخ به سئوالهای پژوهشی از نوع زیر استفاده می شود.

الف) ماهیت شرایط موجود چگونه است ؟

ب ) چه رابطه ای میان رویدادها وجود دارد ؟

ج ) وضعیت موجود چگونه است؟

تحقیق پیمایشی بر حسب حجم جامعه مورد مطالعه می توان به دو دسته تحقیق پیمایشی در مقیاس کوچک یا در مقیاس بزرگ نام نهاد.

جامعه آماری

جامعه آماری در این تحقیق شامل کلیه بیماران نارسایی کلیوی ( حاد و مزمن ) که برای انجام عمل دیالیز به مرکز دیالیز شهرستان نیشابور مراجعه می کنند می باشد.

نمونه آماری و روش نمونه گیری

نمونه آماری در این تحقیق نمونه ای است به حجم 25 نفر به طور تصادفی از کلیه بیمارانی که برای انجام دیالیز به مرکز دیالیز 22 بهمن نیشابور مراجعه می کنند انتخاب می شود و 25 نفر از افراد بهنجار که از نظر جنس و سن با آزمودنیها همگن شده اند به عنوان گروه گواه به صورت تصادفی جایگزینی انتخاب گردیدند. سپس آزمودنیهای دو گروه را با آزمون SCL90-R سنجیده می شوند و برای تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار SPSS استفاده می شود.

ابزار پژوهش

در این تحقیق ابزار پژوهش پرسشنامه SCL90-R بوده است که این آزمون شامل 90 سئوال در دو مقیاس که فرم اولیه آن توسط در الگوستین لیپمن و کوری 1937 و فرم تجدید نظر شده اگوتسین و ریکزوراک 1976 تهیه شده و فرم فارسی این آزمون از آخرین چاپ آن 1938 که توسط درآگوتسین و لئونارد در ایالات متحده آمریکا تهیه شده اقتباس شده. این آزمون که پاسخهای درجه بندی آن بر اساس هیچ تا به شدت را شامل می شود. از صفر تا 4 نمره گذاری می شود و ابعاد نه گانه ای شخصیت یعنی افسردگی، پارانویا، فوبیا، خصومت، حساسیت بین فردی، وسواس، روان پرشی، خود بیمار انگاری و اضطراب را می سنجد. کاربرد عمده این آزمون در ایالات متحده آمریکا در سایر کشورها در ارزیابی بیماران روانی بوده، همچنین در ارزیابی افراد معتاد به الکل ، مواد مخدر، بیماران سرطانی  و مبتلایان به نارسایی جنسی مورد استفاده بوده است.

روش جمع آوری داده ها و تجزیه و تحلیل

روش جمع آوری داده ها در پژوهش حاضر از طریق پرسشنامه SCL90-R می باشد که به این منظور نمونه ای به حجم 25 نفر به طور تصادفی ـ جایگزینی از کلیه بیماران که برای انجام عمل دیالیز به مرکز دیالیز بیمارستان 22 بهمن نیشابور مراجعه
می کنند انتخاب می شوند.

از ویژگی های عمده خوب این آزمون این است که این آزمون یک وسیله معتبر برای ارزیابی پزشکان، پرستاران و مصاحبه کنندگان بالینی است و از نقاط ضعف این پرسشنامه عدم کارآیی دقیق آن در بررسی نمودن بیماران روان پرشی و افراد دچار ضایعه عضوی و عقب ماندگان است در رابطه با سنجش پایایی به روش آزمون مجدد انجام شده و برای محاسبه ثبات درونی آن بر روی 219 نفر در ایالات متحده آمریکا این آزمون انجام گرفته و نتیجه آن بیشترین پایایی در افسردگی و کمترین پایایی در روان پریشان به ترتیب 9 درصد و 77 درصد بوده است.

انواع رفتارهای اجباری

موضوع مشترک در بسیاری از بیماران مبتلا به اختلال وسواس نگرانی درباره صدمات آینده و میل به جلوگیری از آنهاست این میل معمولاً با کوششهایی همراه است اما معلوم شده است که بیماران مبتلاء یاک گردانی وسواسی باید بیمارانی که عمدتاً گرفتاریهای وسواسی از خود نشان می دهند فرق دارد ( راه چمن و هاج مون 1380).

انواع روشهای درمانی بیماران دیالیزی

روان درمانی فردی

در یک سطح حمایتی و به منظور درمان نشانه های روان شناختی خاص به خوبی استفاده می شود بیماران دیالیزی تمایل به مقاومت و به درمان روان پزشکی انفرادی دارند.

این بیماران اغلب احساس دکتری داشته و ازمکانیسم های انکار و سرپیچی در مشکلات روان شناختی خود استفاده می کنند اغلب درمان با گفتگو مفید است برای بیماران کلیوی و دیالیزی چنین برنامه ای در طی درمان به راحتی قابل برنامه ریزی است.

گروه درمانی

گروه درمانی هم می تواند مفید باشد موفق ترین گروهها آنهایی هستند که برای آموزش و همچنین کشف مشکلات روان شناختی به کار می برند .

تکنیکهای درمان رفتار جنسی

اولین بار این تکنیکها را mastergohnson به کار برد این اقدامات بیماران را ترغیب می کند تا دوباره وارد رفتار جنسی با همسر خود شوند که الزاماً شامل نزدیکی جنسی وارگانیسم نمی باشد تغییر از اجتناب به مواجهه، هدف درمان این تکنیکها است.

  ورزش

ورزش که بر اساس یک برنامه منظم انجام می شود در کاهش افسردگی و اضطراب بیماران دارای نارسایی کلیه مفید است.

دارودرمانی

داروها به طور وسیع در درمان مشکلات شناختی بیماران دیالیزی مورد استفاده قرار می گیرد توجه در خصوص انتخاب دارو، تنظیم استفاده دارو باید مد نظر باشد از داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای یا فنوتیازین برای بیماران کلیوی می توان استفاده کرد.

درمان روانی بیماران دیالیزی

در دو زمینه صورت می گیرد نخست : آماده سازی دقیق قبل از دیالیز از جمله کار درزمینه انطباق به بیماری مزمن حائز اهمیت است به خصوص مدارا با انکار و انتظارات غیر واقع بینانه تمام بیماران پیش دیالیزی باید از نظر روانی اجتماعی ارزیابی شوند.

دوم : ضمن دیالیز بررسی دوره ای خاص در مورد انطباق، که وابستگی و نقش بیماران راتشویق نکنند، ممکن است کمک کننده باشند. کادر درمانی باید نسبت به پیدایش افسردگی و مسائل جنسی بیماران حساس باشد.

سابقه علمی و پژوهش های انجام شده در رابطه با طرح پژوهشی تاکنون تحقیقات متعدد و متنوعی درنقاط مختلف جهان در رابطه با شیوع بیماریهای روانی با استفاده از شاخصها و آزمونهای گوناگون صورت گرفته که به تعدادی ازآنها اشاره می کنیم.

تحقیقات خارجی

 1 ـ در یک مطالعه همگیر شناسی که به وسیله انجمن تحقیقات پزشکی هند در سال 1973 در یک منطقه نیمی شهری و یور در ایالات تامیر نادوبر روی 2904 نفر انجام گرفت میزان شیوع اختلالات روانی 5/66 درصد در 1000 بودکه 80 درصد آنها نیاز به درمانهای روان پزشکی داشتند.

2 ـ در بررسی همه گیر شناسی دیگری که توسط همین انجمن در چهار منطقه روستایی وسیع ایالات بنگور باروکلکته و پاتیلا انجام گردید از جمع 1380 بیمار کشف شده 319 مورد دچار اسکیزوفرنی 504 مورد دچار صرع 138 مورد عقب ماندگی ذهنی و 419 مورد دچار اختلالات عاطفی بوده اند ( موهان 1987)

3 ـ در یک بررسی همه گیر شناسی کهدر سال 1978 در شهر شانگ های چین انجام شد. میزان شیوع اختلالات روانی شدید 28/7 در هزار و اسکیزوفرنی 2/4 در 1000 بوده است ( انتشارات سازمان جهانی بهداشت 1984)

4 ـ اسرول ورلی ( 1954) در مطالعه میدوتاون منهاتان نیویورگ 1600 نفر از افراد بالغ را مورد مطالعه قرار داده و بدین نتیجه رسیدند که 8 درصد افراد گروههای سنی 25-59 سال به نوعی دچار اختلالات روانی بوده و افراد مطلق به طبقات اجتماعی پایین 6 برابر بیشتر از گروههای اجتماعی ـ اقتصادی بالا دچار علایم روان پزشکی بوده اند ( کاپلان سادوک 1988)

5 ـ در مطالعه همه گیر شناسی که در ناحیه استرلینگ کاوتنی با جمعیت 20000 هزار نفری توسط لیتون ( 1952 ) اجرا گردید 57 درصد افراد مورد مطالعه به نوعی در طلو عمر به یک اختلال روانی مبتلا بوده که از بین آنها 23 درصد دچار اختلال روانی قابل توجه و 20 درصد آنها نیازمند درمانهای روان پزشکی بودند.

6 ـ دریک مطالعه بین المللی در مورد شیوع بیماریهای شدید روانی که در 9 کشور چین، کلمبیا، چکسلواکی، دانمارک، هند، نیجریه، انگلستان ، آمریکا و شوروی انجام گردید از بین 1202 بیمار مشخص شده که با استفاده از مصاحبه با فرم (EXAMNATLON) بدست آمد تعداد 811 نفر دچار انواع اسکیزوفرنی164 نفر دچار اختلالات عاطفی 29 نفر دچار اختلالات پارانوئیدی 71 نفر افسردگی و بقیه از سایر اختلالات رنج می برند ( انتشارات سازمان بهداشت جهانی 1975)

7 ـ کمپتون : هنوز های و گوانگ کونگ ( 1991 ) در مقایسه میزان شیوع اختلالات روانی در ایالات متحده آمریکا و تایوان که کلاً بر روی جمعیت 18320 نفری با استفاده از جدول مصاحبه تشخیصی صورت گرفته است میزان شیوع این اختلالات در تایوان کمتر از ایالات متحده و حدود 56/21 درصد بود در حالی که این میزان بر اساس طرح تحقیقاتی Nimn-mca در ایالات متحده 55/35 درصد بوده است .

8 ـ در مطالعه طولی که بر روی 732 نفر از اهالی تورکن فنلان توسط لمتیلن و همکاران 1991 به عمل آمده میزان شیوع بیماریهای روانی حدود 30 درصد گزارش گردید. در این مطالعه طولی که به مدت 16 سال از 1969 به طول انجام میزان شیوع بیماری ها سایکوتیک از 1/1 تا 5/3 درصد تغییر نشان داده است. بررسی دیگری که توسط همین محقق ( 19909 برروی 

تشخیص و راهنمای تشخیص

برای تشخیص قطعی هر دو مورد زیر باید وجود داشته باشد:

1 ـ اعتقاد راسخ حداقل به یک بیماری عده جسمی که موجب بروز علایم با علامت شده اند حتی اگر در بررسیها و معاینات مکرر دلایل کافی برای توجیه بیماری جسمی شناسایی شده باشد یا وجود اشتغال ذهنی دائمی در مورد تغییر یا بدشکلی بدن.

2 ـ امتناع دائمی از پذیرش توصیه ها و اطمینان بخشی چندین پزشک مبنی بر عدم وجود بیماری یا نابهنجاری زیر بنایی یا حتی علایم موجود

وسواس

خصوصیات اساسی آن احساس تردید و احتیاط شدید است و اشتغال ذهنی به جزئیات و قوانین نظم و ترتیب و سازماندهی و برنامه ریزی دقیق کمال گرایی که موجب تداخل در انجام وظایف فرد می شود وظیفه شناسی بیش از حد، دقت زیاد اشتغال ذهنی بی مورد، به بار آوری برای محروم سازی از ذلت و روابط بین فردی، فضل فروشی مفرد، دقت زیاد در رعایت قواعد و پیروی از قراردادهای اجتماعی یا تکانه های صبری و ناخواسته ذهن، پافشاری غیر معقول از سوی بیماری مبنی بر اینکه دیگران دقیقاً روش کار او را در انجام کارها الگو بگیرند و اکراه غیر معقول در مورد اجاره دادن به دیگران جهت انجام کارها.

اختلال وسواس فکری عملی[1]

خصوصیت اساسی این اختلال افکار وسواس عود کننده یا اعمال اجباری است. افکار وسواسی عقاید، تصورات تکانه هایی هستند که به طور مکرر به شکلی کلیشه ای به ذهن بیمار خطور می کنند و این افکار پیوسته باعث پریشانی او می شود و فرد مبتلا با تلاش ناموفق درصدد مقابله با آنها بر می آید هر چند این افکار غیر ارادی و متناقض با افکار مربوط به خود شخص است، اعمال یا تشریفات وسواسی به صورت رفتارهای کلیشه ای در می آیند که بیمار مداوم آنها را تکرار می کند این اعمال ماهیتاً لذت بخش نبوده و مفید نیستند و بیماران را به عنوان عامل پیشگیری از یک اتفاق ناخوشایند تلقی می کند که باعث آسیب و صدمه به او می شود و وسواسهای پاک گردانی مانند هراسها هستند که ازمشخصات آن وسعت دامنه اشیاء آلوده و بروز رفتارهای اجتنابی بیشتر به منظور جلوگیری از صدمات بدن است. وقت اجتناب عملی نمی شود و بیمار از طریق شستن و پاک گردانی مسائل را حل می کنند. در وسواس وارسی بیمار می خواهد مطمئن شود که در رسیدن آسیب به خود و به دیگران هیچ نقشی ندارد و چنین تمایزی را می توان در مورد وسواسیهای فکری بدون رفتار آشکار نیز مطرح کرد.

درمان

شیوه درمان بر اساس شخصیت و وضعیت زندگی بیمار انتخاب می شود اما در بیماران دیالیزی برای درمان گروه درمانی و دارودرمانی مورد استفاده قرار می گیرد. ورزش و تکنیکهای درمان رفتاری جنسی هم مورد استفاده قرار می گیرد.

روان درمانی

انواع مختلفی از درمان روان شناختی در این بیماران مفید است. با اینکه خود عامل به وجود آمدن آن است معمولاً اما نه پیوسته فرد اینگونه رفتارهای خود را بی هدف و بی تأثیر می داند و برای مقاومت در برابر آنها به اقدامات تکرار دست می زند علایم خودکار اضطرابی غالباً وجود دارد اما احساسات اضطراب آور ناشی از تنشهای دروین یا روانی بدون تحریک بارز سیستم خودکار نیز شایع است. اختلال وسواس فکری عملی در زنان ومردان به طور مساوی وجود دارد و اغلب خصوصیات وسواس گونه در شخصیت اصلی وجود دارد. شروع این اختلال در کودکی یا در دوران بزرگسالی است و احتمالاً بدون علایم عمده افسردگی به سوی مزمن پیش می رود.

راهنمای تشخیصی

برای تشخیص قطعی علایم وسواس فکری و عملی یا هردو باید در اکثر روزها حداقل در دو هفته پیاپی وجود داشته باشد و باعث اختلال و یا تداخل در فعالیتهای روزمره شوند.

علایم وسواسی باید خصوصیات ذیل را دارا باشند:

الف ) بیمار علایم را بیاد با عنوان افکار و تکانه های متعلق به خود تلقی کند

ب ) حداقل باید یک فکر یا یک عمل وجود داشته باشدکه هنوز بیمار به طور ناموفق در برابر آن مقاومت می کند اگر چه سایر افکار و اعمال وسواسی ممکن است وجود داشته باشند که بیمار در برابرشان مقاومت نمی کند.

ج ) فکر دست زدن به عمل وسواسی به خودی خود نباید برای فرد لذت بخش باشد، افکار، تصورات و تکانه ها باید به طرز ناخوشایندی تکراری باشند.

---

[1] - obsessive-compeoloi

دیدگاه روان تحلیلی

در این دیدگاه حل تعارضات درونی که ریشه در اختلالات محسوب می شود از اهمیت خاصی برخوردار است مثلاً برای درمان وسواس به فرد کمک می کند تا تمایلات منع شده خود را بشناسد.

دیدگاه یادگیری ک روش های درمانگر مبتنی بر درمانگری، مواجهه سازی و مدل سازی است.

دیدگاه شناختی

تصحیح برد اشتهای غلط و اغراق آمیز فرد از واقعیتها و افکار در موقعیتهای خاصی که منبع اضطراب محسوب می شوند.

فوبی

 ترسی دائمی از بعضی اشیاء یا موقعیتها که هیچ خطری برای شخص نداشته و
بی تناسب با جدی بودن واقعی انها اغراق آمیز شده است فوبی از واژه یونانی فوبوس ( نام خدای ترس یونان ) گرفته شده است که با نقاب به صورت و زره بر تن برای ترساندن دشمنان در صحنه ظاهر می شد در سال 1968 امنیت را بر آن داشت که معتقد شود که باید عبارت ترسهای مربوطه به نا ایمنی نامشخص جایگزین ترس از مکانهای سرباز شود. در فوبی ترس شدید است افراد مبتلا غالباً می پذیرند که هیچ دلیلی وجود ندارد که از چنین شی ء و موقعیتی بترسند ولی اظهار می دارند که قادر نیستند خود را از آن رها سازند.

انواع فوبی

فوبی انواع متعددی دارد از قبیل ترس از مکانهای باز، ترس ازمکانهای بسته، ترس از بلندی و طوفان ترس از شلوغی و حیوانات و غیره ( حسین آزاد ، 1378)

هراسهای منفرد و یا خاص

بعضی از هراسها هستند که فقط محدود به موقعیتهای خاصی هستند مثلاً نزدیک شدن به حیوانات، بلندی، رعد و برق، پرواز کردن، فضای بسته، ادرار و مدفوع کردن در توالتهای عمومی، خوردن غذایی خاص، دیدن خون یا جراحت، ترس از ابتلا به بیماری خاص این هراسها معمولاً در کودکی یا در بزرگی ظاهر می شود اگر درمان نشود ممکن است ماهها تا دهها سال ادامه یابند شدت ناتوانی حاصله بستگی به سهولت اجتناب از موقعیت از سوی بیمار را دارد.

راهنمایی تشخیصی

برای تشخیص قطعی باید همه موارد ذیل وجود داشته باشد.

الف ) علایم روانی و سیستم خودکار باید تظاهرات اولیه اضطراب باشند و پس از سایر علایم از قبیل هذیانها و یا افکار وسواس بروز نکرده باشند.

ب ) اضطراب باید محدود به وجودش یا موقعیت هراس آور خاصی باشد.

ج ) اجتناب ا زموقعیت هراس آور هر زمان که ممکن است صورت می گیرد بیماری های ناشی از تابش بیماری های آمیزشی و اخیر ایدز در زمره موارد شایع بیماری هراسی محسوب می شوند.

خود بیمار انگاری ( هیپوکندریا)

خودبیمار انگاری : احساس مستحق سرزنش بودن که از داغدیدگی تنهایی یا تکانه های پرخاشگرانه نامقبول ریشه می گیرد و به خود ملامت گری و شکایت از درد بیماری جسمانی و مزمن اعصاب تبدیل می شود و برای مقاصد طفره روی و پس گرایی ممکن است در مورد بیماری مبالغه و تأکید مفرط صورت گیرد در خود بیمار انگاری
می توان از مسئولیت اجتناب کرد احساس گناه از خود دور کرده و از تکانه های غریزی کناره نمود چون درون فکنی های هپوکندری خود ناپذیر (ego-alien) هستند مشخص مبتلا احساس ملول و گرفتاری می کنند ( کاپلان ها و ولدو بنیامین
سادوک 1990 ).

ویژگی اصلی خود بیمار انگاری اشتغال ذهنی به ترس از ابتلا یا اعتقاد به ابتلاء یک بیماری جدی است که اساس آن تغییر نادرست یک یا چند علامت نشانه توسط خود شخص است اشتغال ذهنی در خود بیمار انگاری ممک ناست به کارکردهای بدنی مانند زخم کوچک یا سرفه های گاه گاهی یا با احساس های جسمی مبهم و نامشخص مثل قلب خسته و یا رگهای دردناک مربوط باشد شخص این نشانه ها را به علایم بیماری نسبت می دهد و نگرانی بسیار در مورد درستی و سبب شناسی آنها نشان می دهد
( انجمن روانپزشکی آمریکا 1994)

در طبقه بندی سازمان بهداشت جهانی (ICD10) این طور تعریف شده که مشخصه اصلی آن این است که بیمار دائماً فکر می کنند که به یک اختلال شدید و پیش رونده یا بدین نوع اختلال مبتلا است آنان شکایات جسمانی و ذهنی دائمی به وضعیت خود نشان میدهد.

انواع اسکیزوفرنی

1 ـ انواع پارانوئیدی یا پارانویا : که ویژگی اصلی آن هذیان و توهم های شنیداری بارز توأم با حفط نسبی کارکرد شناختی و عاطف است و ویژگیهای همراه با این اختلال خشم، اضطراب، کناره گیری و مشاجره جویی هستند چنین فردی در مقابل با دیگران به شیوه ای برتری طلبانه و تحکم آمیز رفتار می کنند و موضوع های گزند و آسیب یا بزرگ منشی علاوه بر آنکه اعمال خشونت بار ایجاد می کنند زمینه خودکشی را فراهم می کنند.

1 ـ نوع آشفته : ویژگی اصلی اسکیزوفرنی نوع آشفته شامل گفتار آشفته، رفتار آشفته، عاطف سطحی و نامناسب است که با حماقت و خنده های نخودی که ارتباط چندانی با محتوای گفتار ندارد همراه است از لحاظ تاریخی به آن هبفرنیک هم گفته می شود.

2 ـ نوع کاتاتونیایی : که ویژگی اصلی آن اختلال روانی حرکتی آشکار است که ممکن است شامل بی حرکتی جنبشی، فعالیت حرکتی مفرط، منفی کاری شدید، لالی انتخابی، حرکات ارادی عجیب و غریب ، پراک گویی یا پژواک کرداری می باشد. بی حرکتی جنبشی ممکن است به شکل کاتالیسی ( انعطاف پذیری ) یا بهتر ظاهر شود.

اضطراب

نوع احساس ترس وناراحتی بی دلیل است که اغلب به وسیله رفتارهای دفاعی مانند فرار از یک موقعیت ناخوشایند یا انجام یک عمل طبق نظم و آیین معینی کاهش
می یابد.

اضطراب نوروتیک

اضطراب نوروتیک حالتی است که در آن اضطراب به صورت آزاد و وسایل تقریباً مداوم وجود دارد در این بیماری روی موضوع بخصوص مثل فوبی تمرکز نیافته و مشخصات بارز آن ترس و تشویش کلی در هر موقعیتی شک و تردید ناتوانی در اتخاذ تصمیم ، احساس بیچارگی و حساسیت و عصبانیت زیاد.

فرد مضطرب همیشه از آینده می ترسد و این ترس در رفتار و فعالیت او تأثیر
می گذارد و اغلب باعث حمله های عصبی در او می شود فرد مبتلا به اضطراب همیشه احساس بیچارگی وتنهایی می کند او متکی به دیگران است و از این اتکار رنج می برد بنابراین خود را آدم بدبختی می داند شخص مضطرب ممکن است عنان خشم خود را رها کند و به کسانی که به آنها اتکا کرده حمله کند ولی معمولاً جرأت اجرای نیات خود راندارد و احساس تحقیر و پشیمانی کند و همین باعث می شود تا به خود حمله کند و خود را مورد سرزنش قرار دهد او از شکست به ویژه معنوی به شدت هراس دارد و هنگامی که بعد از تردید بسیار عملی را انجام میدهد از کرده خود پشیمان می شود و عدم تصمی را به تصمیم غلط ترجیح می دهد.

اختلالات اضطرابی

1 ـ اختلال وحشت زدگی : که عبارت از دوره ای متمایز و با شروع ناگهانی ترس شدید و وحشت همراه است که اغلب قریب الوقوع بودن سرنوشت شوم همراه است 2 ـ گذر هراسی: عبارت از اضطراب یا اجتناب از مکانها و یا موقعیتهایی که فرار از آنها ممکمن است دشوار یا شرم آور باشد و یا به صورت رخداد حمله وحشت زدگی احتمال کمک وجود نداشته باشد.

3 ـ هراس شخص : بر حسب بروز اضطراب قابل ملاحظه بالینی در اثر رویارویی با یک شیء یا موقعیت ترس آور مشخص می شود که اغلب به رفتار اجتنابی منجر
می شود.

4 ـ هراس اجتماعی : بر حسب بروز اضطراب قابل ملاحظه بالینی در اثر رویارویی با انواع معینی از موقعیتهای اجتماعی یا عملکرد مشخص می شود و اغلب به رفتار اجتماعی منجر می شود .

5 ـ اختلال وسواس فکری عملی ک بر حسب وسواس فکری و وسواس های عملی مشخص می شود.

6 ـ اختلال فشار روانی پس از آسیب : بر حسب تجربه دوباره یک رویداد به شدت آسیب زا و همراه با نشانه های برانگیختگی زیاد و اجتناب از محرکهای تداعی کننده رویداد آسیب زا مشخص می شود.

7 ـ اختلال اضطراب فراگیر که شامل اضطراب و نگرانی های مستمر و شدید حداقل به مدت 6 ماه است .

8 ـ اختلال اضطراب ناشی از بیماری های جسمانی بر حسب وجود نشانه های بارز که پیامد  و فیزیولوژی مستقیم یک بیمار جسمانی هستند مشخص می شود.

علل اختلالات اضطرابی

دیدگاه زیست شناختی

به نظر می رسد که علت زیست محیطی در ایجاد اختلالات اضطراب نقش داشته مثلاً آشکار شده که داروهای آرام بخش در کاهش اضطراب مؤثرند و موضوع دیگر نقش وراثت در اضطراب مثلاً هماهنگی بالایی که بین دو قلوهای یک تخمی از نقطه نظر ابتلا به این اختلال ملاحظه می شود و همچنین دستگاه عصبی افراد مبتلا به اتبلاعات اضطرابی به ویژه به محرکها حساس تر هستند.

دیدگاه روان پویایی : در این دیدگاه علت اضطراب به تعارض های درونی و تکانه های ناخودآگاه نسبت داده می شود تحلیل روانی آشکار ساخت که علت اختلالات اضطرابی وجود تکانه های جنسی غیر قابل قبول است که این نوع احساس اضطراب طغیان روانی نامیده می شود