رفتارهای تکراری (مانند شستن دست، منظم کردن، بازبینی) یا اعمال ذهنی (مانند دعا کردن، شمارشش، تکرار، واژه ها به آرامی، هستند که هدف آنها پیشگیری یا کاهش اضطراب یا پریشانی است نه به دست آوردن و رضایت، در اکثر موارد شخص احساس می کند که مجبور به انجام وسواس عملی است تا پریشانی را که با وسواس فکری همراه می شود کاهش دهد. متداولترین وسواسهای عملی شامل شستن و تمیز کردن، شمارش و بازبینی، درخواست یا مطالبه ی اطمینان و خاطر جمعی، اعمال تکراری و منظم کردن هستند.
ویژگی های اصلی اختلال وسواس فکری- عملی عبارتند از وسواسهای فکری یا عملی برگشت کننده که به دلیل شدید بودن وقت گیر هستند. (یعنی بیش از یک ساعت در روز وقت می گیرند).
4 – اختلال در معرض یک محرک تنش زای به شدت آسیب زا است که به تجربه ی مستقیم شخص رویدادی مانند مرگ واقعی یا تهدید به مرگ یا آسیب جدی یا سایر رویدادهایی که تمامیت جسمی فرد با تهدید می کنند، یا مشاهده ی مرگ، مجروح شدن یا تهدید علیه تمامیت جسمی شخص دیگر است.
ویژگی اصلی اختلال فشار روانی حاد ظهور نشانه های بازر اضطراب، تجزیه ای و سایر نشانه هایی است که طی 1 ماه پس از روریارویی با یک محرک تنش زای به دشت آسیبزا روی می دهد.
احتمال دارد در اختلال فشار روانی حاد نشانه هایی یاس و ناامیدی وجود داشته باشد که ممکن است به اندازه ای شدید و پایدار باشند.
متبلایان به این اختلال در معرض خطر فزاینده ی بروز اختلال فشار روانی پس آسیبی قرار دارند رفتار و خطر جویی ممکن است پس از آسیب روی دهند.
اضطراب و نگرانی مفرط (انتظار توام با دلواپسی) درباره تعدادی از رویدادها از ویژگیهای اصلی این اختلال است.
اضطراب و نگرانی همراه با حداقل سه نشانه ی اضافی از فهرستی است که شامل بیقراری، خستگی پذیری اشکال در تمرکز، تحریک پذیری، تنش عضلانی و اشکال در خواب است.
بزرگسالان متبلا به اختلال اضطراب فراگیری اغلب درباره شرایط زندگی روزمره و عادی مانند مسئولیتهای شغلی، احتمالی، اوضاع مالی، سلامت اعضاء خانواده حوادث ناگوار برای فرزندانشان یا موضوعهای جزئی (مانند خرده کاری های خانه، دیر آمدن سر ملاقات، احساس نگرانی می کنند.
کودکان مبتلا به این اختلال تمایل به نگرانی مفرط درباره توانایی با کیفیت عملکردشان دارند. در جریان سیر این اختلال، کانون نگرانی ممکن است از یک موضوع به موضوعی دیگر تغییر کند.
اختلال اضطراب فراگیر در اکثر موارد با اختلالهای خلقی (مانند، اختلال افسرگی عمده یا اختلال افسرده خویی، سایر اختلال اضطرابی مانند وحشت زدگی هراس) و ...
در کودکان و نوجوانان مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر، اضطرابها و نگرانیها اغلب به کیفیت عملکردشان توسط دیگران ارزیابی نمی شود.
در موقعیتهای بالینی، این اختلال در زمان تا حدودی بیشتر از مردان تشخیص داده میشود (در حدود 55 تا 60 درصد از مبتلایان به این اختلال را زنان تشکیل می دهند). یعنی بیشتر و در اکثر موارد از مطالعات نسبت جنسی زنان بیشتر از مردان است. (2 به 3)
1 – حساسیت زیاد نسبت به انتقاد
2 – ارزیابی منفی
3 – عزت نفس ضعیف یا احساس حقارت
4 – اشکال در ابراز خود
مطالعات اجتماعی حاکی از آن است که هراس اجتمعی در زنان بیشتر از مردان است اما نمونه های بالینی شیوع را در هر دو جنس برابر یا در مواردی مبتلایان آقا بیشتر است.
در کودکان، اضطراب ممکن است با گریه، قشرق، سفت کردن اندامها، یا محکم کردن خود و چسبیدن ابراز شود.
نسبت جنسی در بین انواع گوناگون هراس های مخشص فرق می کند: تقریباً 15 تا 90 درصد مبتلایان به هراس مشخص نوع حیوانی و محیط طبیعی زن هستند. (به جز ترس از بلندی که نسبت زنان مبتلا 55 تا 70 درصداست) به همین ترتیب تقریباً 75 تا 90 درصد مبتلایان به هراس مشخص نوع موقیعت زن هستند. تقریباً 55 تا 70 درصد مبتلایان به نوع خون- ترزیق را زنان تشکیل می دهند.
اختلال وسواس فکری: عقاید، افکار، تکانه یا تصاویر ذهنی پایدار که فراحم و نامناسب می نماید و منجر به اضطراب می گردند تردید در مورد اینکه عملی را انجام داده یا نه مثلاً ترک خانه بودن قفل کردن درب و ... این پدیده حاکی از آن است که فرد با محتوای وسواس فرکی بیگانه است، آن را تحت کنترل خود نمی داند و از نوع اندیشه ای نیست که او انتظار دارد. شایع ترین وسواس فرکی عبارتند از افراط افکار درباره ی آلودگی (مانند آلوده شدن در اثر از دست دادن)، تردیدهای مکرر مانند تردید در مورد اینکه آیا فرد عملی را انجام داده است یا نه، (مانند مجروج کردن یک فرد در حادثه ی رانندگی) لزوم قرار گرفتن اشیا با یک نظم خاص (مانند پریشانی شدید، در زمانی که اشیا نامنظم می شوند)( تکانه های پرخاشگرانه (مانند آسیب رساندن به کودک خود) فرد دارای وسواسهای فکری می کوشد این قبیل افکار یا تکانه های را نادیده گرفته یا سرکوب کند.
اختلالهای اضطرابی، اختلالهای ساختگی، اختلالهای تجزیه ای، اختلالهای جنسی، اختلالهای خوردن، اختلالهای خواب، اختلالهای کنترل تکانه، اختلالهای سازگاری، اختلالهای شخصیت،
1 – وحشت زدگی:
یک حمله ی وحشت زدگی (painc attack) عبارت از دوره ای متمایز و با شروع ناگهانی ترس شدید، بیمناکی، یا وحشت است که اغلب با احساس قریب الوقوع سرنوشت شوم همراه است. در جریان این حمله ها، نشانه هایی مانند تنگی نفس، تپش قلب، احساس درد و ناراحتی در قفسه ی سینه، احساس خفگی، و ترس از «دیوانه شدن» وجود دارد.
4 یا بیش از 40 مورد از نشانه های گفته شده در دوره ی ترس یا ناراحتی شدید بطور ناگهانی ظاهر می شود و در مدت (10 دقیقه یا کمتر) به اوج خود می رسد. افرادی که به خاطر حمله های وحشت زدگی غیر منتظره در صدد دریافت درمان بر می آیند معمولاً ترس را شدید توصیف می کنند و گزارش می دهند که گمان کرده اند در شرف مرگ، از دست دادن کنترل، حمله ی قلبی، سکته کردن یا «دیوانه شدن» هستند.
گلگون شدن چهره در حمله های وحشت زدگی وابسته به موقعیت و در رابطه با اضطراب اجتماعی یا عملکردی متداول است نوع اضطرابی که مشخصه ی حمله وحشت زدگی است بر حسب ناپیوسته بودن آن، ماهیت تقریباً غافلیگرانه و شدت خاص و زیاد آن از اضطراب فراگیر تمیز داده می شود.
1 – نگرانی درباره ی حملات وحشت زدگی
2 – اکثر این افراد احساس پایدار و یا متناوب اضطراب را گزارش می کنند.
3 – درباره ی بسیار از تجربیات بیم ناک هستند.
مثلاً مبتلایان به این اختلال از روی یک نشانه ی خفیف جسمی یا عوارض جانبی یک دارو و نتیجه فاجعه آمیزی را پیش بینی می کنند (مثلاً تصور اینکه سه سردردشان حاکی از تومور مغزی یا نشانه ی بحران فشار خون بالاست) در 50 تا 65 درصد افراد مبتلا به اختلال وحشت زدگی دچار افسردگی هم هستند.
ویژگی اصلی هراس، ترس آشکار و مستمر از اشیاء یا موقعیت های اجتماعی یا عملکردی است که ممکن است موجب شرمندگی شود. قرار گرفتن در برابر محرک هراس آور تقریباً همیشه موجب بروز اضطراب می شود. در افراد زیر 18 سال، نشانه های باید به مدت 18 ماه قبل از تشخیص هراس مشخص، دوام داشته باشد. بزرگسالان متبلا به این اختلال متوجه هستند که هراس آنان، مفرط یا غیر منطقی است در مورد فردی که از آسانسور اجتناب می کند زیرا معتقد است که عمداً مورد خرابکاری قرار گرفته است و متوجه نیست که این ترس مفرط و غیر منطقی است، به جای هراس مشخص به اختلال هذیانی تشخیص داده خواهد شد.
اضطراب یکی از بارزترین پدیده های زندگی بشر می باشد. این انفعال بسیار پیچیده است؛ چرا که نه تنها یک احساس انفصالی نیست ، بلکه مانند افسردگی ، می تواندبه طور یکجانبه بر همنوعان انسان تاثیر بگذارد . یک کودک به واسطه ترسی که دارد ، از موقعیت پیش آمده می گریزد و برای محافظت خود به سوی شخص دیگری می شتابد.
مکانیسم ترس، برتری را به طور مستقیم نشان نمی دهد ـ در حقیقت به نظر می رسد که نوعی شکست را نشان می دهد. شخص مضطرب سعی می کند تا آنجا که می تواند خود را کوچک کند، اما همینجاست که جنبه عاطفی این انفعال ـ که در عین حال قدرت طلبی را با خود به همراه دارد ـ آشکار می شود.
افراد مضطرب برای محافظت از خود به موقعیت دیگری گریز می زنند و سعی می کنند با این روش خود را تقویت کنند تا اینکه بتوانند با خطراتی که سر راهشان قرار می گیرد، روبه رو شوند و به پیروزی نایل آیند.
2. انفعالات عاطفی
الف . شادی
شادی ، انفعالی است که فاصله میان دو انسان را با پلی به هم پیوند می زند. در شادمانی ، انزوا و گوشه گیری معنا ندارد حالات شادمانی در پی دوست یابی ، و در انسانهایی که می خواهند با هم بازی کنند، بروز می کند. این نگرش ، یک نگرش عاطفی است. به بیان دیگر ، با این انفعال دست خود را به سوی همنوعانمان دراز می کنیم . همانند اینکه محبت از طرف فردی به فرد دیگر ابراز می شود.
تمام عناصر پیوند دهنده در این انفعال وجود دارد. به طور قطع ، دوباره با انسانهایی سروکار داریم که تلاش می کنند تا بر احساس نارضایتی و تنهایی غلبه نمایند، به طوری که ممکن است در امتداد خطی که از پایین به بالا کشیده ایم ، به معیار برتری دست یابند.
ب . همدردی
حس همدردی بیان احساس تعاون محض است . هروقت که ببینیم فردی همدردی می کند ، به طور کلی می توانیم اطمینان داشته باشیم که احساس تعاون او به طور کامل رشد کرده است ؛ چرا که این احساس به او اجازه می دهد تا قضاوت کنیم که یک فرد چقدر می تواند خود را همانند همنوعش سازد شاید مساله معمولتر از این احساس ، سوء استفاده قراردادی است که از آن می شود.
ج . تواضع
تواضع انفعالی است که در یک زمان یا به طور همزمان ، هم انفصالی و هم عاطفی است. بعلاوه این انفعال بخشی از ساختار و بنای احساس تعاون ماست از زندگی روانی ما جدا نیست. وجود جامعه بشری بدون حضور این احساس ممکن نیست . هرجا به نظر برسد که ارزش شخصیت انسان در حال سقوط است یا نمی تواند آگاهانه خود را مورد ارزیابی قرار دهد، این اتفاق رخ می دهد.
سبک زندگی
به نظر آدلر ، تلاش انسان برای رسیدن به برتری جهان شمول است ، اما هر فردی برای رسیدن به این هدف از رفتارهای گوناگونی استفاده می کند. ما تلاش برای برتری جویی را به صورتهای مختلف جلوه گر می سازیم ، و هریک از ما شیوه یگانه یا مشخص از پاسخ را در خود پرورش می دهیم ، که آدلر آن را سبک زندگی [1]می نامید.
این سبک زندگی شامل رفتارهایی است که به وسیله آنهاحقارت واقعی یا خیالی خود را جبران می کنیم . در مورد مثال قبلی ما ازکودکی که بدنی ضعیف دارد ، سبک زندگی شامل تمامی فعالیتهایی مانند تمرین و پرداختن به ورزشهاست که به افزایش نیرومندی و بنیه بدنی او منتهی می شود.
این سبک زندگی که در چهار یا پنج سالگی شکل می گیرد، تثبیت می شود و به آسانی تغییر نمی کند، و چهارچوبی را فراهم می آورد که تمامی تجارب بعدید در قالب آن انجام می گیرند.
اضطراب یکی از بارزترین پدیده های زندگی بشر می باشد. این انفعال بسیار پیچیده است؛ چرا که نه تنها یک احساس انفصالی نیست ، بلکه مانند افسردگی ، می تواندبه طور یکجانبه بر همنوعان انسان تاثیر بگذارد . یک کودک به واسطه ترسی که دارد ، از موقعیت پیش آمده می گریزد و برای محافظت خود به سوی شخص دیگری می شتابد.
مکانیسم ترس، برتری را به طور مستقیم نشان نمی دهد ـ در حقیقت به نظر می رسد که نوعی شکست را نشان می دهد. شخص مضطرب سعی می کند تا آنجا که می تواند خود را کوچک کند، اما همینجاست که جنبه عاطفی این انفعال ـ که در عین حال قدرت طلبی را با خود به همراه دارد ـ آشکار می شود.
افراد مضطرب برای محافظت از خود به موقعیت دیگری گریز می زنند و سعی می کنند با این روش خود را تقویت کنند تا اینکه بتوانند با خطراتی که سر راهشان قرار می گیرد، روبه رو شوند و به پیروزی نایل آیند.
2. انفعالات عاطفی
الف . شادی
شادی ، انفعالی است که فاصله میان دو انسان را با پلی به هم پیوند می زند. در شادمانی ، انزوا و گوشه گیری معنا ندارد حالات شادمانی در پی دوست یابی ، و در انسانهایی که می خواهند با هم بازی کنند، بروز می کند. این نگرش ، یک نگرش عاطفی است. به بیان دیگر ، با این انفعال دست خود را به سوی همنوعانمان دراز می کنیم . همانند اینکه محبت از طرف فردی به فرد دیگر ابراز می شود.
تمام عناصر پیوند دهنده در این انفعال وجود دارد. به طور قطع ، دوباره با انسانهایی سروکار داریم که تلاش می کنند تا بر احساس نارضایتی و تنهایی غلبه نمایند، به طوری که ممکن است در امتداد خطی که از پایین به بالا کشیده ایم ، به معیار برتری دست یابند.
ب . همدردی
حس همدردی بیان احساس تعاون محض است . هروقت که ببینیم فردی همدردی می کند ، به طور کلی می توانیم اطمینان داشته باشیم که احساس تعاون او به طور کامل رشد کرده است ؛ چرا که این احساس به او اجازه می دهد تا قضاوت کنیم که یک فرد چقدر می تواند خود را همانند همنوعش سازد شاید مساله معمولتر از این احساس ، سوء استفاده قراردادی است که از آن می شود.
ج . تواضع
تواضع انفعالی است که در یک زمان یا به طور همزمان ، هم انفصالی و هم عاطفی است. بعلاوه این انفعال بخشی از ساختار و بنای احساس تعاون ماست از زندگی روانی ما جدا نیست. وجود جامعه بشری بدون حضور این احساس ممکن نیست . هرجا به نظر برسد که ارزش شخصیت انسان در حال سقوط است یا نمی تواند آگاهانه خود را مورد ارزیابی قرار دهد، این اتفاق رخ می دهد.
سبک زندگی
به نظر آدلر ، تلاش انسان برای رسیدن به برتری جهان شمول است ، اما هر فردی برای رسیدن به این هدف از رفتارهای گوناگونی استفاده می کند. ما تلاش برای برتری جویی را به صورتهای مختلف جلوه گر می سازیم ، و هریک از ما شیوه یگانه یا مشخص از پاسخ را در خود پرورش می دهیم ، که آدلر آن را سبک زندگی [1]می نامید.
این سبک زندگی شامل رفتارهایی است که به وسیله آنهاحقارت واقعی یا خیالی خود را جبران می کنیم . در مورد مثال قبلی ما ازکودکی که بدنی ضعیف دارد ، سبک زندگی شامل تمامی فعالیتهایی مانند تمرین و پرداختن به ورزشهاست که به افزایش نیرومندی و بنیه بدنی او منتهی می شود.
این سبک زندگی که در چهار یا پنج سالگی شکل می گیرد، تثبیت می شود و به آسانی تغییر نمی کند، و چهارچوبی را فراهم می آورد که تمامی تجارب بعدید در قالب آن انجام می گیرند.